แม้ว่าโดยส่วนตัว คุณไม่ชอบเพลงคลาสสิค หรือไม่เคยฟังเพลงคลาสสิคมาก่อนก็ตาม แต่ถ้ารักจะเล่นเครื่องเสียง และอยากเป็นผู้รอบรู้เรื่องเครื่องเสียงในระดับ “เซียน” ไฮ-ไฟแล้วละก็...คุณต้องมีแผ่นซีดีเพลงคลาสสิคดีๆ ไว้ทดสอบสมรรถนะของเครื่องเสียง อย่างน้อยๆก็สักแผ่นหรือสองแผ่นเป็นอย่างต่ำ

แต่พอพูดถึงเพลงคลาสสิคทีไร ถ้าไม่ใช่คนที่ฟังเพลงคลาสสิคกันแล้ว ส่วนใหญ่จะเป็นพยัคฆ์ร้ายส่ายหน้ากันท่าเดียว บอกว่าฟังยากบ้าง มันสูงไป ต้องปีนบันไดไต่ขึ้นไปฟังนั่นแหละ และบ้างก็บอกว่าเป็นเพลงชั้นสูง เป็นเพลงของชนชั้นศักดินา บางคนถึงกับบอกว่าการฟังเพลงคลาสสิคนั้นเป็นเรื่องที่ต้องศึกษา ไม่ใช่ฟังหูขวาแล้วทะลุออกไปโผล่หูซ้าย และบ้างก็บอกว่าการฟังเพลงคลาสสิคต้องเลือกเวลาที่เหมาะสม เหมือนกับการจิบไวน์ที่ต้องได้บรรยากาศดีๆและหรูๆ

ที่กล่าวมาข้างต้น มันมีทั้งผิดทั้งถูก ขึ้นอยู่ว่าเราจะตีความกันอย่างไรเท่านั้นเอง...ที่บอกว่าการฟังเพลงคลาสสิคต้องศึกษา มันก็มีส่วนถูกอยู่บ้าง แต่นั่นมันสำหรับคนที่ฟังเพลงคลาสสิคอย่างจริงๆจัง ฟังกันแบบเข้าถึง คือจะเข้าใจหมดในศัพท์แสงต่างๆที่มีอยู่ในเพลง  ไม่ว่าความดังเบา, ความเร็วของเพลง และความรู้สึกในบทเพลงเช่น Maestoso (ความสง่างาม), Con brio (มีชีวิตชีวา) หรือความดัง-เบาของบทเพลงเช่น Crescendo (ค่อยๆดังขึ้น), Fortissimo (ดังมาก) และความเร็วของบทเพลงเช่น Largo (ช้ามาก), Allegro (เร็วอย่างมีชีวิตชีวา) หรือ Presto (เร็วมาก) เป็นต้น

แล้วที่เขาบอกว่าเพลงคลาสสิคเป็นเพลงชั้นสูงนั้น ก็ถูกอีกล่ะครับท่าน แต่คำว่า “ชั้นสูง” ของเพลงคลาสสิคนั้น มันไม่ได้สูงแบบศักดินาและชนชั้น มันไม่ได้สูงอยู่กับคนร่ำรวสุขขีมีสตางค์ แต่มันสูงด้วย “อารมณ์เพลง” ต่างหาก! เป็นอารมณ์เพลงที่สามารถดึงดูดอารมณ์ของคนฟังให้เปล่งปลั่งอลังการ ทำให้ความคิดเจิดจรัสและจิตใจงดงามขึ้นนั่นเอง

ใช้วัดคุณภาพเครื่องเสียงอย่างได้ผล

เพลงที่แพร่หลายอยู่ทุกวันนี้ ไม่ว่าจะเป็นเพลงไทยหรือเพลงสากล จะมีข้อจำกัดในรูปแบบของวงดนตรีและการบันทึกเสียง ส่วนใหญ่จะบันทึกเสียงโดยเน้นความชัดเจนของเครื่องดนตรีแต่ละชิ้นเป็นหลัก และส่วนใหญ่ภายในวงก็จะมีเครื่องดนตรีอยู่ 7-8 ชิ้น ไม่สามารถให้บรรยากาศดนตรีที่เป็นวงใหญ่ได้ และการบันทึกเสียงในปัจจุบันจะบันทึกด้วยระบบมัลติแทรค จะบันทึกเสียงชิ้นใดก่อนหลัง อัดกันวันละหนคนละทีก็ทำได้ ก็เลยทำให้ไม่จำเป็นที่นักร้องและนักดนตรีทั้งวงต้องมาบันทึกเสียงพร้อมกัน ตรงจุดนี้มันให้แค่ความสะดวก และความชัดเจนของเสียง แต่ที่ขาดหายไปก็คือ บรรยากาศของวงดนตรีทั้งวง รวมไปถึงบรรยากาศของห้องแสดงดนตรีก็จะสูญหายไปกับเทคโนโลยี่ที่อำนวยความสะดวกสบายในการบันทึกเสียงนั่นเอง ซึ่งสิ่งที่สูญหายไปดังกล่าวนี้ จะหาฟังได้ก็จากดนตรีคลาสสิค ที่บันทึกเสียงจากการบรรเลงพร้อมกันของวงดนตรีวงใหญ่ทั้งวงเท่านั้น

ดนตรีคลาสสิคมีความหลากหลายของยุคสมัย ไม่ว่าจะเป็นบาโร๊ค, เรเนอซอง หรืออื่นๆ มีทั้งบรรเลงด้วยเครื่องดนตรีเพียงชิ้นเดียวแบบคอนแชร์โต้ แบบโซนาต้า ไปจนถึงบรรเลงด้วยเครื่องดนตรี 70-80 ชิ้นแบบซิมโฟนี ออร์เครสตร้า ดังนั้นแผ่นเพลงคลาสสิคที่ใช้นักดนตรีและเครื่องดนตรีที่มากคนและมากชิ้น จึงถูกนำมาใช้ในการทดสอบประสิทธิภาพเครื่องเสียงอยู่เสมอ เพราะในเพลงคลาสสิคสามารถนำไปทดสอบเพื่อ “ชี้ชัด” ความสามารถในการตอบสนองทางด้านคุณภาพเสียงของชุดเครื่องเสียงได้ในทุกๆด้าน ไม่ว่าจะเป็นอิมเมจเสียงของวงดนตรีวงใหญ่ ความชัดเจนและตำแหน่งแห่งหนของชิ้นดนตรีหลายๆชิ้นที่โหมประชันบรรเลงพร้อมๆกัน ซึ่งจะต้องชี้ได้ชัดเจนว่า ภายในวงประกอบด้วยเครื่องดนตรีประเภทใดบ้าง แต่ละชิ้นอยู่ ณ ตำแหน่งที่ถูกต้องตามแผนภูมิการจัดวางของวงดนตรีคลาสสิคหรือไม่ ถ้าชุดเครื่องเสียงมีประสิทธิภาพไม่ดีพอ เสียงก็จะออกมาพร่า ขนาดของวงดนตรีที่มีขนาดใหญ่เต็มห้องฟังก็จะแจงขนาดออกมาไม่สมจริง ชิ้นดนตรีมากชิ้นก็จะเบียดตัวซ้อนทับกันเป็นกระจุกเดียว...แต่ถ้าเป็นชุดเสียงที่มีประสิทธิภาพสูง การถ่ายทอดขนาดของวง รวมทั้งระนาบของความลึกชัดต่างๆ ก็จะถูกต้อง ความเงียบสงัดและหยุดนิ่งอย่างฉับพลันของเครื่องดนตรีที่บรรเลงอย่างโหมกระหน่ำอยู่ ก็ต้องนิ่งสนิทและเงียบงันจริงๆ และที่สำคัญต้องเก็บตกฮาร์โมนิคที่ห่อหุ้มรุมล้อมอยู่ภายในห้องบันทึกเสียงออกมาได้หมด ซึ่งสิ่งต่างๆเหล่านี้จะทำได้อย่างเห็นผลก็ต้องฟังจากเพลงคลาสสิค ดังนั้นแผ่นเพลงคลาสสิคจึงเป็นบททดสอบทุกความสามารถของชุดเครื่องเสียงที่ได้ผลที่สุด ว่ากันตั้งแต่ความหวานฉ่ำที่วัดกันได้จากเสียงไวโอลิน การลงลึกไปถึงเสียงต่ำสุดของออร์แกนท่อ (Pipe Organ) หรือเสียงทุ้มที่ระทึกเร้าใจจากกลองทิมปะนี (Timpani) และขนาดความกว้างใหญ่ของเวทีเสียง ที่นักทดสอบเครื่องเสียง และออดิโอไฟล์ส่วนใหญ่ จะใช้เพลงคลาสสิคเป็นมาตรฐานในการ “วัด” คุณภาพกันมาช้านานแล้ว

รศ.ดร.สุกรี เจริญสุข ผอ.วิทยาลัยดุริยางค์ศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล ผู้รอบรู้เพลงคลาสสิคและแจ๊ส เคยพูดไว้ว่า ข้อเสียของนักเล่นเครื่องเสียงในยุคปัจจุบันก็คือ ไม่ค่อยสนใจฟังเพลงคลาสสิคกันเท่าไหร่ ทั้งๆที่เพลงประเภทนี้ ให้อะไรที่มากกว่าแผ่นเพลงออดิโอไฟล์ของนักร้องฮ่องกงอยู่มากทีเดียว และประการสำคัญสามารถนำไปวัดประสิทธิภาพเครื่องเสียงที่ได้ผลที่สุด 

ฟังเพลงคลาสสิคแผ่นไหนดี ?

ตรงนี้เลือกยากสักหน่อย เพราะ “เบสิค” ในการฟังเพลงคลาสสิคของแต่ละคนไม่เหมือนกัน...มีนักเล่นเครื่องเสียงหลายคนแนะนำให้เริ่มต้นจาก Beethoven : Symphony No.5 C Miner Op.67 ซึ่งเป็นชิ้นที่โด่งดังที่สุดของเบโธเฟนในบรรดาซิมโฟนีทั้งหลาย โดยเฉพาะกับโน๊ต 4 ตัวแรก...แท้ม..แท้ม..แท้ม..แท่ม...ของมูฟเมนต์แรก ที่ดูจะคุ้นหูของคนทั่วโลก มีการนำไปเป็นเพลงโฆษณาสินค้าหลายชิ้น ที่จำได้ก็มีโฆษณาของเบียร์ Mitwaida อยู่หนึ่งล่ะ 

สำหรับส่วนตัวแล้ว ขอแนะนำให้ฟังชุด Denon-Hi Fi String (เคยลงแนะนำเต็มอัลบั้มไปแล้ว)  เพราะเป็นแผ่นรวมเพลงคลาสสิคที่ฟังง่าย คนที่ไม่เคยแผ้วพานเพลงคลาสสิคมาก่อนก็สามารถรับได้โดยไม่มึนตึ๊บ และประการสำคัญสามารถนำไปวัดประสิทธิภาพเครื่องเสียงในทุกด้านได้หมด เป็นต้นว่าวัดไดนามิคของเพาเวอร์แอมป์ว่า สามารถตอบสนองต่อสัญญาณฉับพลันได้ดีหรือไม่ หรือใช้เสียงออร์แกนท่อวัดประสิทธิภาพด้านลึกต่ำของลำโพงว่าลงได้ลึกแค่ไหน รวมทั้งเทคนิคการเล่นไวโอลินในแบบต่างๆ ว่าจะถ่ายทอดออกมาได้สมจริงหรือไม่...ยกตัวอย่างจากเพลงในแทรคที่ 2 Pizzicato Polka ที่เล่นไวโอลินด้วยเทคนิค Pizzicato ซึ่งเป็นการใช้นิ้วชี้ของมือด้านขวาที่จับโบว์ (Bow) หรือคันชักไวโอลิน ไปดีดบนสายที่อยู่บนสะพานนิ้ว (Fingerboard)  ถ้าเป็นชุดเครื่องเสียงที่ดี จะต้องถ่ายทอดเสียงกระเพื่อมลงทุ้มได้อย่างน่าฟัง รวมทั้งฮาร์โมนิคในย่านต่ำที่ก้องกังวานออกมา

นอกจากจะใช้ทดสอบประสิทธิภาพชุดเครื่องเสียงที่ได้ผลแล้ว เพลงคลาสสิคในชุดนี้จะมีลีลาที่สวยงาม มีโครงสร้างของเมโลดรี้ที่สง่างามสมกับฐานันดรของเพลงเป็นอย่างยิ่ง สามารถนำมาฟังเพื่อความผ่อนคลายอย่างได้ผล แม้ว่าการฟังเพลงคลาสสิคอย่างได้อรรถรส จะต้องมีการเรียนรู้อยู่บ้าง ใครที่ยังไม่เข้าใจ ก็อย่าไปพะวง ค่อยๆเรียน ค่อยๆรู้ ฟังไปเรื่อยๆแล้วที่สุดจะเข้าถึงเองครับ

อ้อ! ลืมบอกไปอีกเหตุผลที่แนะนำให้ลองฟังจากอัลบั้มชุดนี้ ก็เพราะว่าเป็นแผ่นที่หาได้ง่าย แผ่นออริจินัลแท้ๆของ Denon ก็พอหาได้อยู่ แต่ถ้าเป็นแผ่นจากเมืองจีน ชุดนี้มีเพียบครับ ราคา 100 กว่าบาท คุณภาพเสียงได้เลย

มีอีกแผ่นหนึ่งครับ  คือชุด Ein Straussfest : Waltzes, Polkas & Marches of The Strauss Family ที่บรรเลงโดยวง Cincinnati Pops Orchestra ที่ควบคุมวงโดย Erich Kunzel เป็นแผ่นที่นักเล่นเครื่องเสียงรู้จักกันดีในชื่อของ “แผ่นปืนใหญ่” เป็นแผ่นที่นักเล่นเครื่องเสียงต้องมีไว้ฟัง เป็นแผ่นที่ฟังง่ายและฟังอย่างสนุก มีทั้งวอลซ์, มาร์ช และเพลงเต้นรำแบบโปลก้าของชาวโปแลนด์ เพียงแต่ว่าเนื้อหาและรายละเอียดต่างๆจะฟังยากกว่าแผ่น Denon – Hi Fi String เล็กน้อย แต่ไม่เหนือบ่ากว่าแรงหากใจเปิดกว้างที่จะรับมัน และเป็นแผ่นที่ยังพอหาฟังได้อยู่

จำไว้ว่าถ้ารักจะเล่นเครื่องเสียงให้เป็น ก็ต้องฟังเพลงให้เป็นด้วย ใครที่เล่นเครื่องเสียงอย่างเดียว และไม่สนใจที่จะฟังเพลง แสดงว่ายังเข้าไม่ถึงปรัชญาของการเล่นเครื่องเสียงครับ และเพลงคลาสสิคก็เป็นเพลงที่จะนำคุณเข้าถึงปรัชญาของการเล่นเครื่องเสียงที่ได้ผลที่สุด!          

โดย พยัคฆ์ร้าย ไวอากร้า   วันที่ 12-สิงหาคม-2550 ( อ้างอิงจาก นานาสาระ CARONLINE.NET)